Month: Tháng Sáu 2011

Sao quê hương mình già nua đến vậy?

Posted on Updated on


Tiến sĩ Alan Phan Việt Nam

Các nhà đầu tư thế giới thường nghĩ về Việt Nam như một quốc gia trẻ trung, đang lên và chứa nhiều tiềm năng nhất trong số các thị trường mới nổi.

Họ ấn tượng với con số tăng trưởng về dân số, về sự kiện là 58% người Việt dưới tuổi 25, và theo nhãn quan của người Âu Mỹ, đây là phân khúc sáng tạo và cầu tiến nhất của bất cứ xã hội nào.

Họ tìm đến Việt Nam mong những đột phá kỳ diệu và một vận hành năng động kiểu thung lũng Silicon (trung tâm IT của Mỹ ở phía nam San Francisco).

Sau vài năm tung tiền mua tiềm năng và cơ hội, họ thường thất vọng và âm thầm bỏ đi. Tại sao?

Những giả thuyết ngây thở chăng? Họ đã không lầm về những số liệu tạo nên hình ảnh đó.

Tuy nhiên, sự phân tích và biện giải về logic của họ vướng phải vài giả thuyết và tiền đề không chính xác. Một người có số tuổi còn trẻ không có nghĩa là sự suy nghĩ và vận hành của người đó cũng phải trẻ trung như số tuổi, nhất là khi họ lớn lên trong một xã hội khép kín, ít tiếp xúc với thế giới.

Tôi còn nhớ một đai gia công nghệ thông tin (IT) nổi tiếng cũng đã từng kết luân trong một buổi hội thảo về kinh tế là số người sử dụng điện thoại di động ở Việt Nam đã tăng trưởng ấn tượng 36% mỗi năm trong 5 năm qua và lên đến 68 triệu người hay khoảng 80% dân số.

Kết luận của anh chuyên gia trẻ này là tương lai về công nghệ thông tin của Việt Nam phải sáng ngời và sẽ vượt trội các nước như Trung Quốc, Ấn Độ, Philippines…

Đây là những kết luận ngây thơ về thực tại của xã hội. Một người trẻ suốt ngày la cà quán cà phê hay quán nhậu sẽ không đóng góp gì về sáng tạo hay năng động; cũng như vài ba anh chị nông dân với điện thoai cầm tay không thay đổi gì về cục diện của nông thôn ngày nay (nông dân vẫn chiếm đến 64% của dân số xứ này).

Tôi thích câu nói (không biết của ai): “Tất cả bắt đầu bằng suy nghĩ (tư duy). Suy nghĩ tạo nên hành động, hành động liên tục biến thành thói quen và thói quen tạo nên định mệnh.”

Định mệnh của cá nhân phát sinh từ tư duy cá nhân, định mệnh tập thể đúc kết bởi suy nghĩ của tập thể.

Tư duy, định mệnh

Tôi nghĩ lý do chính yếu của những thói quen tệ hại này là bắt nguồn từ một tư duy già cỗi, nông cạn và nhiều mặc cảm.

Quên đi góc nhìn cá nhân, hãy tự suy nghĩ về tư duy thời thượng của xã hội này và từ đó, ta có thể nhận thức được những hành xử và thói quen của người dân Việt Nam.

Bắt đầu từ tầng cấp lãnh đạo về kinh tế, giáo dục và xã hội đến lớp người dân kém may mắn đang bị cơn lũ của thời thế cuốn trôi; tôi không nghĩ là một ai có thể lạc quan và thỏa mãn với sự khám phá.

Những thói quen xấu về chụp giựt, tham lam, mánh mung, dối trá, liều lĩnh, sĩ diện… vẫn nhiều gấp chục lần các hành xử đạo đức, cẩn trọng, trách nhiệm, danh dự và hy sinh.

Dĩ nhiên, đây là một nhận định chủ quan, sau một lục lọi rất phiến diện trên báo chí, truyền hình và diễn đàn Internet. Nhưng tôi nghĩ là rất nhiều người Việt sẽ đồng ý với nhận định này.

Tôi nghĩ lý do chính yếu của những thói quen tệ hại này là bắt nguồn từ một tư duy già cỗi, nông cạn và nhiều mặc cảm. Tôi có cảm giác là ngay cả những bạn trẻ doanh nhân và sinh viên mà tôi thường tiếp xúc vẫn còn sống trong một thời đại cách đây 100 năm, dưới thời Pháp thuộc.

Thực tình, nhiều bậc trí giả đã lo ngại là so với thời cũ, chúng ta đã đi thụt lùi về đạo đức xã hội và hành xử văn minh.

Tôi thường khuyên các bạn trẻ hãy đọc lại những tiểu thuyết của thời Pháp thuộc trước 1945.

Họ sẽ thấy đời sống và các vấn nạn của một nông dân trong truyện của Sơn Nam vẫn không khác gì mấy so với một nông dân qua lời kể của Nguyễn Ngọc Tư.

Bâng khuâng và thách thức của những gia đình trung lưu qua các câu chuyên của Khái Hưng rất gần gũi với những mẩu chuyện ngắn của nhiều tác giả trẻ hiện nay. Ngay cả những tên trọc phú, cơ hội và láu lỉnh trong tiểu thuyết của Vũ Trọng Phụng cũng mang đậm nét hình ảnh của những Xuân Tóc Đỏ ngày nay trong xã hội.

Ôm lấy quá khứ
Tác giả tin rằng VN muốn phát triển phải vượt qua những thói quen, tư duy và mặc cảm cũ kỹ từ trong quá khứ.

Tóm lại, tôi có cảm tưởng chúng ta vẫn sống và vẫn tranh đấu, suy nghĩ trong môi trường cả 100 năm trước. Những mặc cảm thua kém với các ông chủ da trắng vẫn ám ảnh các bạn trẻ ngày nay. Chúng ta vẫn bàn cãi về những triết thuyết mà phần lớn nhân loại đã bỏ vào sọt rác.

Trong lãnh vực kinh doanh, phần lớn các doanh nhân vẫn cho rằng bất động sản và khoáng sản là căn bản của mọi tài sản. Sản xuất gia công và chế biến nông sản vẫn chiếm một tỷ trọng rất lớn trong kim ngạch xuất khẩu. Một doanh nhân Trung Quốc đã mỉa mai với tôi khi đến thăm một khu công nghiệp của Việt Nam, “Họ đang cố học và làm những gì chúng tôi đang muốn quên”.

Tôi đang ở tuổi 66. May mắn cho tôi, nền kinh tế toàn cầu đã thay đổi khác hẳn thời Pháp thuộc. Tôi không cần phải dùng tay chân để lao động, cạnh tranh với tuổi trẻ. Kinh doanh bây giờ đòi hỏi một sáng tạo chỉ đến từ trí tuệ và tư duy đổi mới. Thân thể tôi dù bị hao mòn (xương khớp lỏng lẻo, tai mắt nhấp nhem…) nhưng trí óc tôi và tinh thần vẫn trẻ hơn bao giờ hết.

Thêm vào đó, nó không bị phân tâm bởi những hoóc-môn về đàn bà hay những thứ lăng nhăng khác như các bạn trẻ. Do đó, hiệu năng và công suất của sự suy nghĩ trở nên bén nhậy hơn.

Người Mỹ có câu, “Những con chó già không bao giờ thay đổi” (old dogs never change). Do đó, tôi thường không thích trò chuyện với những người trên 40, nhất là những đại trí giả.

Nhưng tôi thất vọng vô cùng khi về lại Việt Nam và gặp toàn những ông cụ non mới trên 20 tuổi đời: nhút nhát, cầu an, thụ động, chỉ biết ăn nhậu, và đua đòi theo thời thế.

Họ sống như các ông già đã về hưu, họ nói năng như một con vẹt, lập đi lập lại những giáo điều, khẩu hiệu đã hiện diện hơn trăm năm.

Họ sống như các ông già đã về hưu, họ nói năng như một con vẹt, lặp đi lặp lại những giáo điều, khẩu hiệu đã hiện diện hơn trăm năm. Họ làm việc như một con ngựa bị bịt kín đôi mắt để chỉ nhìn thấy con đường một chiều trước mắt.

Nhiều người đỗ lỗi cho những thế hệ trứơc và văn hóa gia đình đã kềm kẹp và làm cho thế hệ trẻ này hay ỷ lại và hư hỏng.

Cha mẹ vẫn giữ thói quen sắp đặt và quyết định cho các con đã trưởng thành (ngay khi chúng vào tuổi 30, 40..) về những cuộc hôn nhân, công việc làm, ngay cả nhà cửa và cách sinh họat.

Hậu quả là một thế hệ đáng lẽ phải tự lập và lo tạo tương lai cho mình theo ý thích lại cúi đầu nghe và làm theo những tư duy đã lỗi thời và tụt hậu.

Trong khi thế giới đang hồi sinh với thế hệ trẻ tự tin tràn đầy năng lực cho những thử thách của thế kỷ 21, thì người trẻ đang lần mò trong bóng tối của quá khứ, với sự khuyền khích của các nhóm muốn giữ quyền lực và bổng lộc.

Tôi tự hỏi, sao quê hương mình … già nua nhanh như vậy? Những nhiệt huyết đam mê của tuổi thanh niên bây giờ chỉ dành cho những trận đá bóng của Châu Âu?

Tôi nhìn vào những nghèo khó của dân mình so với láng giềng chỉ là một tình trạng tạm thời. Nhưng tôi lo cho cái tư duy già cỗi của tuổi trẻ sẽ giữ chân Việt Nam thêm nhiều thập niên nữa. Cái bẫy thu nhập trung bình to lớn và khó khăn hơn mọi ước tính.

Bài viết thể hiện văn phong và quan điểm riêng của tác giả, một người Việt Nam, hiện là chủ tịch Quỹ đầu tư Viasa tại Hong Kong và Thượng Hải. Bản gốc đã đăng ở trang web của tác giả http://www.gocnhinalan.com.

Nghịch lý kinh tế và giao thông Việt Nam

Posted on


Tác giả: T.S Alan Phan

(VEF.VN) – “Khi nào các bạn hiểu được cái kỳ diệu dù nghịch lý của hệ thống giao thông ở VN, các bạn sẽ hiểu về tổng quan của kinh tế và xã hội của xứ này.” – TS. Alan Phan chia sẻ với các nhà đầu tư quốc tế.

Những gì sẽ xảy ra cho kinh tế VN trong 6 tháng tới??? Đó là đề tài các nhà quản lý của 8 quỹ đầu tư ở Hồng Kông đặt ra cho bữa gặp ăn sáng thường kỳ tại khách sạn Four Seasons. Bao cặp mắt quay về tôi, người duy nhất biết tiếng Việt (và hy vọng biết chút đỉnh về kinh tế VN). Tôi nói đùa, “Đố các bạn cái khác biệt giữa con đà điểu và các chuyên gia kinh tế ở VN là gì? Trả lời: đôi khi con đà điểu biết rút đầu ra khỏi mặt cát”.

Theo mắt nhìn của các chuyên gia được đào tạo từ Âu Mỹ (kể cả tôi) thì nền kinh tế VN chứa nhiều rủi ro và nghịch lý rất nguy hiểm. Chẳng thế mà Moody’s đưa VN vào Top Ten (10 hàng đầu) của các trái phiếu bất ổn nhất thế giới. Tất cả tín hiệu và số liệu nói lên một điểm giao thoa mà mọi lực đẩy tiêu cực sẽ động chạm nhau vào cùng thời điểm, gây nên một hiện tượng mà người Âu Mỹ quen gọi là “when the sh@t hits the fan” (khi phân đụng vào chiếc quạt máy).

Thực ra, tôi đã phản biện nhiều lần, trong các bài viết cũng như tại những thảo luận trên diễn đàn, là số liệu thống kê hay mô hình đồ biểu không thể giải minh đầy đủ hình ảnh tổng quan của tình thế; cũng như những phân tích định lượng thường không chính xác khi dùng để dự đoán tương lai, xa hay gần.

Tư duy và văn hóa đặc thù của cá nhân hay xã hội, sự khôn ngoan luồn lách của mọi tầng lớp đang đóng góp vào nền kinh tế sẽ thay đổi những kết quả trên nhiều phương diện. Trong khi đó, các chuyên gia lại có thói quen dùng số liệu như một bình phong che đậy sự thiếu hiểu biết của mình. Tôi nhớ cuộc họp gần nhất ở Hàng Châu, Trung Quốc, các chuyên gia đã dùng con số 5,2% lạm phát của 5 tháng đầu để đưa ra 6 tình huống về bất động sản hoàn toàn trái ngược. Dĩ nhiên, nhiều chuyên gia có những lợi ích cá nhân về nghề nghiệp hay phe nhóm để cố bẻ cong dự đoán theo hướng lợi cho mình.

Tôi bắt đầu nói về tờ báo đọc ở Arizona, bài phỏng vấn các du khách vừa trở về từ VN. Họ hỏi điều gì làm ông hay bà ấn tượng nhất sau khi thăm VN. Câu trả lời không phải là Vịnh Hạ Long hay những bờ biển Nha Trang, Đà Nẵng. Cũng không phải cung điện rêu phong ở Huế hay sông nước miền Mekông. Cũng chẳng phải các nụ cười thân thiện của người dân hay lễ hội hoành tráng trong những ngày đăng quang.

Câu trả lời được 72% du khách cho là ấn tượng nhất: những con đường tràn ngập xe máy ở Sài Gòn và Hà Nội. Một hệ thống giao thông (nếu có thể gọi là hệ thống) thật hỗn loạn, tự phát và không kiểm soát. Điều làm mọi người kinh ngạc là khả năng luồn lách của các tài xế. Một bà Mỹ nói thật là một phép màu, khi không có tai nạn nào xảy ra trong những ngày bà thăm viếng và dòng xe lại chuyển động khá êm ả, dù rằng rất chậm.
Nền kinh tế tài chính cũng lộn xộn như giao thông?

Điều này rất dễ hiểu: với lối lái xe và văn hóa của người Âu Mỹ, một hệ thống giao thông như vậy không thể vận hành được. Xe cộ phải tắc nghẽn, tai nạn phải xảy ra liên tục và mọi người trên đường sẽ bày tỏ thái độ “cuồng nộ” (road rage). Nhưng ở VN, dường như mọi người vẫn kiên nhẫn và tránh né thay vì giận dữ với các tay lái không tôn trọng luật lệ giao thông. Không ai chửi rủa bằng chân tay hay bằng các câu nói tục tĩu như tài xế Âu Mỹ, khi họ bị cắt đầu xe, đụng đít hay bị những va chạm nhỏ làm trầy trụa xe. Dĩ nhiên, hệ thống giao thông rất tự do và hỗn độn này phải giá bằng một tắc nghẽn thường trực: Một khoảng cách 15 km trên xa lộ của Mỹ có thể mất chừng 8 phút lái xe, nhưng ở VN, từ trung tâm TP.HCM lên Suối Tiên, bạn phải mất ít nhất 50 phút.

Nhìn chung, nền kinh tế tài chính của VN cũng lộn xộn không kém. Ứơc tính 37% GDP nằm trong giao dịch bất động sản. Khoảng 45% dự trữ ngoại hối bắt nguồn từ kiều hối và viện trợ. 88% hàng nhập khẩu là những nguyên liệu để chế biến xuất khẩu. Người Việt được xếp hạng tiêu xài sang nhất Á Châu, nhưng 64% người dân vẫn sống nhờ vào nông nghiệp. Số lượng vàng trữ trong nhân dân được ước tính có thể lên tới 1,000 tấn, tương đương với 52% GDP. Ngân hàng là ngành nghề có lợi nhuận cao nhất trên sàn chứng khoán, nhưng tài sản hay nợ xấu tính theo chuẩn mực thế giới thì chỉ có thể phỏng đoán. Công ty gần như không được phá sản cho đến khi trả hết thuế và nợ nần.

Các doanh nghiệp nhà nước (tiền của nhân dân?) là thành phần lãnh đạo kinh tế, nhưng những đại gia giàu nhất VN xuất thân từ nền kinh tế tư nhân. Y tế môi trường là những vấn nạn thường trực của người dân; nhưng rượu và thuốc lá là hai món hàng thông dụng và có giá rẻ nhất thế giới.

Những vấn nạn này của nền kinh tế không khác gì những vấn đề của hệ thống giao thông. Và các doanh nhân cùng người dân sẽ tìm ra phương thức để tránh bão và đi tới. Những trận mưa lớn vẫn làm ngập lụt đường phố, nhưng cuối cùng rồi ai cũng về nhà, dù ướt át và chậm trễ.

Tôi kết luận là khi nào các bạn hiểu được cái kỳ diệu dù nghịch lý của hệ thống giao thông ở VN, các bạn sẽ hiểu về tổng quan của kinh tế và xã hội của xứ này. Tôi cũng nói thêm, VN không có quạt máy nào quá lớn và phân thì trải đều khắp ruộng đồng. Vô tình, chúng lại trở thành phân bón tốt.

Với người ngoài, thì tôi phải giải thích và nhe răng cười để giữ chút “sĩ diện” cho quê hương. Nhưng giữa chúng ta với nhau, tôi muốn nói rõ là nếu suốt ngày phải sống với phân thì khổ lắm.

Cuộc trò chuyện hôm đó với nhóm quản lý quỹ nhắc tôi đến chuyện gia đình của 1 bà nhân viên làm cho tôi ở Thượng Hải. Ông chồng kiếm được khá nhiều tiền, nhờ đông bà con cũng hay giúp đỡ, dù ông chỉ là một nhân công bình thường trong 1 xưởng máy nhỏ. Tuy nhiên, ông có tật xài tiền như nước, ăn nhậu liên hoan mỗi ngày để “nổ” với bạn bè. Ông cũng hoang phí rất nhiều tiền bạc với những chuyện làm ăn không hiệu quả theo lời rủ rê của bạn bè phe nhóm. Ông vay mượn tùm lum, trả không nổi, nên uy tín không còn. Tình trạng tài chính khẩn trưong, vì tiền tiết kiệm đã bay hơi, nhu cầu tiêu xài cho gia đình gấp rưỡi số tiền thu nhập.

Trong khi đó, bà vợ lại đảm đang, chịu khó làm ăn ngoài giờ làm việc, nên để dành được khá nhiều tiền và vàng. Ông thường tìm mọi cách để rút tỉa tiền của bà vợ, với đủ mọi thủ thuật. Lần chót, khi tôi rời Thượng Hải, ông than phiền là nguy ngập với dòng tiền. Tôi dặn bà vợ là hãy cẩn thận, ông này có lịch sử rất bạo lực và làm ẩu, nên hãy lo giấu tiền và tránh gây xích mích để ông đừng đánh đập.

Khi rời cuộc họp ở Four Seasons, tôi lại thắc mắc là không hiểu bà ta có nghe lời mình?

T.S Alan Phan là Chủ Tịch Quỹ Đầu Tư Viasa tại Hong Kong và Shanghai. Du học Mỹ từ năm 1963, ông đã làm việc tại nhiều công ty đa quốc gia ở Wall Street và phát triển công ty Hartcourt của mình thành một tập đoàn niêm yết trên sàn Mỹ với thị giá hơn 700 triệu dollars. Ông sống và làm việc tại Trung Quốc từ 1999. T/S Phan tốt nghiệp BS tại Penn State (Mỹ), MBA tại American Intercontinental (Mỹ), Ph.D tại Sussex (Anh) và DBA tại Southern Cross (Úc). Email của ông là aphan@asiamail.com và Web site cá nhân là http://www.gocnhinalan.com.

Đất nước những ngày qua (2)

Posted on Updated on


1. Tin tức, hình ảnh, sự kiện đầu tiên phải nhắc đến là chuyến công du ngoại quốc đầu tiên của ông Nguyễn Phú Trọng, kể từ khi ông làm Bộ trưởng Bộ chính trị VN (chúng ta thường gọi là Tổng bí thư) đến đất nước triệu voi. Không biết có phải ông đi để kiếm tìm lời ủng hộ của người bạn láng giềng về vấn đề biển đông và cũng không biết anh bạn Lào thân ta hơn hay thân Tàu hơn, chỉ biết ở xứ này, thấy nhất thể hóa chức vụ Tổng bí thư – Chủ tịch nước giống hệt anh Trung Hoa, mong sao đến kỳ đại hội đảng lần thứ XII Việt Nam chúng ta cũng làm như vậy, khi đó, chí ít nhân dân cần cù, thông minh, quả cảm của đất nước hình chữ S này cũng bớt đi 1 phần nuôi những vị dạng như Hoàng Bình Quân, bớt đi một căn biệt thự công để ngõ hầu góp phần cho giá nhà, đất Hà Nội đỡ leo thang. Nghe rằng, VN mới xếp thứ 3 trong các nước đầu tư vào Lào, chắc hẳn sau bác Hồ Cẩm Đào, vì thế, nhiệt liệt ủng hộ VN trong vấn đề biển đông dường như là là câu khó kiếm được từ chuyến đi này của bác Trọng. Mấy ngày này, bật ti vi lúc giờ vàng lại thương anh Quang Minh đọc khản cả cổ về tin tức chuyến đi, những cái ôm hôn, những hình ảnh đưa rước, những cuộc hội đàm nhìn thấy đậm tình anh em, chén tạc chén thù, chỉ tiếc bác Trọng nhà ta vốn lớn lên từ anh nghiên cứu lý luận chính trị nên tác phong khuôn cứng và gương mặt có phần lãnh đạm. Tôi nói vui với vợ, không biết trên hành tinh này còn có nước nào đón bác Trọng nồng nhiệt thế không? Chắc là còn có người anh em Cu Ba tận bên kia bán cầu. Cho dù hình ảnh đậm đà, nồng thắm nhưng để từ mối bang giao đó kỳ vọng cho đất nước đi lên, nhân dân đỡ cực là quá xa vời.
2. Dư luận, công luận, các chuyên gia, nhà nghiên cứu lại lần nữa nóng ran vì cái đề án đổi mới giáo dục phổ thông của Bộ giáo dục mà trong đó có nội dung đổi mới chương trình sách giáo khoa. Nóng là đúng thôi, bởi cách làm “sinh con rồi mới sinh cha” của bộ này, chưa xây dựng triết lý giáo dục, chưa xây dựng chiến lược giáo dục, chưa xây dựng mục tiêu giáo dục, chưa thay đổi người dạy mà lại nhăm nhăm thay đổi chương trình và sách giáo khoa thì rõ là ngược đời. Hàng ngày tôi đi làm qua cái cổng Bộ giáo dục, đã tiếp xúc với 1 số cán bộ của bộ này, tôi hiểu rằng, sẽ chả có cách nghĩ, cách làm nào khác cái cách đó, bởi những cái cần đi trước kia là sản phẩm của tư duy, của nghiên cứu và công phu, mà những cái đó, nói trắng phớ ra là không thể có được trong những cái đầu của hệ thống này, cũng giống như không thể tin con gà đẻ ra được con công.
3. Biển đông vẫn dậy sóng cả tuần, nghe đâu chúng ta sáng kiến thành lập tổ chức kiểu nghiệp đoàn đánh cá tại Lý Sơn, Quảng Ngãi, hiểu nôm na là để khi ra khơi đánh cá ở vùng biển tranh chấp sẽ thành hội, thành thuyền để tàu Trung Quốc không thể bắt nạt ngư dân ta, cũng có thể trong những con tàu cá đó sẽ có vũ trang, sẽ có những người lính mặc thường phục, chả hiểu làm thế có lợi gì nhưng cái sự tốn kém nếu đúng như thế là nhãn tiền, cá chả đánh được, đánh nhau với tàu Trung quốc cũng chả lại, tâm lý trở nên căng thẳng. Xét cho cùng, tranh chấp nhau 1 vùng biển cũng là mong khai thác được cái gì đó trong lòng biển, chứ cứ giằng co, cãi vã thì chả khác gì 2 thằng đang đói ngấu, mà cứ gằm gè nhau miếng ăn trước mặt, ngồi đó tranh giành nhưng miếng ăn chả vào bụng ai, tốt nhất là đánh nhau thằng nào thắng thì ăn, hoặc 1 thằng bỏ đi kiếm miếng ăn khác.
4. Giá cả tiếp tục leo thang, các bà nội trợ kêu như nhà mất trộm, mới hôm qua đi mua cốc sữa tươi 10 ngàn, sáng hôm sau dậy đi mua từng đó thì nhận được cái giọng lạnh như tiền xu của mấy cô bán hàng, xin chị 15 ngàn. Chị em chả biết kêu ai, nhưng khá tổn thọ. Giá cả ngành hàng thực phẩm và dịch vụ ăn uống được xem là phi mã tốc độ cao nhất, chiều thứ 7, ăn ở bếp vợ cả tuần cũng chán, cả nhà rủ nhau đổi gió, kéo nhau ra phố, xà vào cái quán cơm rang gà luộc trên phố Nguyễn Du của Hanoi City, gọi là quán cho vui, chứ thật ra họ bán trên hè, dưới lòng đường, gọi vài cái chân gà, mấy chiếc cánh con kê, lai rai vài chai bia Hà Nội, thứ bia mà nếu mua sản phẩm đóng chai thì dứt khoát phải đem chai ra trả, hăm hở ăn, nhai vội vã bởi càng ngồi lâu càng nhức đầu vì thực khách kéo đến ầm ầm, mà toàn là nam thanh, nữ tú nhé, xe tay ga Nhật Bản bóng loáng cả lên. Khi đứng dậy kêu trả tiền, thì được 1 bé gái tuổi liu riu, giọng 100% xứ Thanh chạy ra xướng hóa đơn, thưa 10 ngàn 1 chân, 20 ngàn 1 cánh, cứ thế nhân lên trả tiền. Nhà vài người, đi ăn chơi chơi mấy bộ phận của con gà, những thứ mà ở xứ văn minh nghe đâu người ta không ăn, ngồi lê lết trên hè phố, trong những âm thanh hồn tạp, đứng dậy cũng phải móc hầu bao vài trăm ngàn là câu chuyện nghe ra thật khôi hài. Cũng chả hiểu sao ở cái TP Hà Nội này, buôn bán như cướp giật mà người ăn cũng cứ nườm nượp không khác gì ăn cho ngày mai mình sẽ chết vậy. Giá cả đắt thế mà nhà nước do dân, vì dân vẫn đánh thuế thu nhập cá nhân vào đầu những ai có thu nhập đến 4 triệu/tháng. Âu cũng khổ quá cho các chị em đi chợ hàng ngày.

Nhân đọc bài “Thư em Việt gửi anh Trung”

Posted on


Nhân đọc bài “Thư em Việt gửi anh Trung”
(http://maithanhhaiddk.blogspot.com/2011/06/thu-cua-em-viet-gui-cho-anh-trung.html)
Và bài “Thư cao bồi gửi em Việt”
http://hieuminh.org/2011/06/18/thu-cao-boi-gui-em-viet/#comments
CN ngày nghỉ, lang thang vào mạng đọc 2 lá thư của các bác cũng thấy hay hay, vui vui.
Ngày cỏn nhỏ tuổi, thấy trong cái xóm nhỏ của tôi, các trai tráng đi bộ đội hết, trường học có hầm chữ A, đi học được đội mũ rơm, làng quê có nhiều chị vò võ một mình, ngày đi làm bèo hoa dâu, tối về chui trong căn buồng như ổ chuột với chiếc đèn dầu leo lét, thân xác các chị cứ còm cõi dần, gò má cứ sạm đen và những đốm tàn nhang lan nhanh. Những thanh niên nam mãi không thấy trở về, đời các chị héo tàn trong hoang vu, cô quạnh, dường như ngày đó các chị chỉ sống bằng không khí, không màng chuyện dục tình. Thú thật, tôi ngày đó không cảm nhận được đó là chiến tranh và cũng không thấy lòng căm thù ai.
Lớn lên chút nữa, được học lên cấp 3, năm 79 bỗng cả trường sôi lên vì bài hát về anh Lê Đình Chinh, về ca khúc tiếng súng đã vang trên bầu trời biên giới, lúc đó tôi cảm nhận rõ chiến tranh và cũng sục sôi căm giận anh Tàu.
Học xong, buộc phải đi lính, gác lại giấc mơ giảng đường, mặc dù tôi cũng đã khôn ngoan đến tận nhà ông phó chủ tịch xã, ông xã đội trưởng quà cáp và năn nỉ xin hoãn tòng quân nhưng không thành.
Nhập ngũ, khi tiếng súng đã lặng yên ngoài biên ải, nhưng tôi bỗng hiểu ra rằng, cái gọi là anh hùng trong sách vở đã học, đã đọc cũng chỉ là cái sự hà hơi, thổi phồng của văn chương, tuyên truyền, người lính có cây súng trong tay, dồn ra trận mạc, không bắn thằng đang nhằm bắn vào mình thì bắn ai? Không bắn nó thì nó bắn mình, nếu có bị thương, bị quây mà còn trái lựu đạn bên người thì kiểu gì chả giật chốt tử chiến.
Trở về trường đại học khi mãn hạn quân sự, học xong, rồi ra đời kiếm sống, những trang sách đọc thêm, những con người mới gặp, những vùng đất đã đi đến làm cho tôi nhận ra, chiến tranh thật là phi lý, ánh hào quang của cái gọi là “chiến thắng” dần mờ mờ trong tôi. Chỉ có cuộc sống yên bình mới là cái cần nhất cho loài động vật cao cấp là con người.
Đánh nhau, người Việt, bằng sự khởi nguồn và dẫn dắt của ông Hồ Chí Minh đã đánh nhau với Pháp, Mỹ, Nhật, rồi Tàu Tưởng, Tàu lục địa. Sau gần nửa thế kỷ hết đánh nhau, thì cũng là từng đó thời gian, là sự hoay hoay đi tìm giá trị đất nước, giá trị dân tộc của của chính quyền do những người tự xưng là cộng sản nắm giữ, người Việt hôm nay, dường như lại muốn được như người Nhật, người Pháp và người Mỹ, những loại kẻ thù mà trước đây cố tình xua đuổi, đánh thắng – đó chính là một bi kịch lớn của chúng ta.
Lịch sử thật trớ trêu và khôi hài, ngày trước chúng ta nhờ anh Trung quốc mang cả chiếc kim, sợi chỉ trang bị cho người lính Việt Nam xẻ dọc trường sơn đi đánh Mỹ, thì hôm nay, chúng ta đang viện đến Mỹ để mong đối trọng và đánh lại được mưu toan thôn tính biển đông của người Tàu đại lục. Đó lại là một bi kịch thứ 2.
Cứ luẩn quẩn trong cái bi kịch đó, chúng ta chắc chắn sẽ mãi nghèo. Căn cốt của cái vòng luẩn quẩn đó, chẳng qua chúng ta toàn đi nghe người xúi bẩy, lúc nghe xúi đánh anh này, lúc khác lại nghe xúi đánh anh kia, về đường đi cũng không có lựa chọn rõ ràng, tự mình muốn chỉ có 1 mình làm nên một mô hình riêng trong thế giới này, kiểu như “nền kinh tế thị trường định hướng XHCN” hay XHCN kiểu Việt Nam. Dân tộc Việt Nam không phải là một dân tộc có thể tạo ra một con đường riêng, càng không phải là một dân tộc có thể độc lập về nhận thức và độc lập về giá trị, vì thế nhân dân Việt Nam không có lựa chọn nào khác là lựa chọn một thiết chế xã hội, một cơ chế tổ chức nhà nước đã có sẵn trên thế giới để nương theo, để kết đồng minh.
Một là anh theo Tàu, 2 là anh theo Mỹ, Pháp. Xét cho cùng, vụ việc tranh chấp biển đông, người dân Việt như bao đời nay đã nói “tiên trách kỷ, hậu trách nhân” đầu tiên phải trách cứ là trách cứ lãnh đạo đất nước, sau đó rồi mới tính đến chuyện chửi anh Tàu lục địa .